Positief kritisch over ambtenaren

Lekkende ambtenaren zijn foute ambtenaren

november 22nd, 2011 Posted in Foute ambtenaren, Nieuws, Opinie

De afgelopen dagen ontstond er de nodige commotie over 10 van onze collega’s, die in het NRC anoniem uit de school klapten over het, in hun ogen, ondiplomatieke optreden van minister Rosenthal van Buitenlandse Zaken. Niet alleen zijn optreden op het internationale politieke toneel wekt wrevel, ook zijn anti-hiërarchische opstelling binnen het departement kan op weinig instemming rekenen. Toen de minister vervolgens van zich afbeet bij Buitenhof, waren de rapen gaar. De oppositie en andere tegenstanders van het regeringsbeleid maakten dankbaar gebruik van het voorzetje dat enkele van onze collega’s hadden gegeven.

Wat mij opviel in de discussie over dit onderwerp was dat er twee kampen zijn. Het ene kamp vind onze anonieme collega’s klokkenluiders, die geprezen dienen te worden voor het ventileren van hun mening. Vrijheid van meningsuiting zou volgens hen immers ook voor ambtenaren gelden. Het andere kamp, dat veel kleiner is, beschouwt onze collega’s vooral als lekkende ambtenaren, die de vuile was buiten hangen. Tot welk kamp ik mijzelf reken, moge duidelijk zijn gezien de titel van dit blog. Ik zal ook uitleggen waarom ik het met de minister eens ben als hij zegt dat… “het niet past in politiek-ambtelijke verhoudingen dat ambtenaren zich anoniem met de pers verstaan over zaken die het departement betreffen.”

Om een goed oordeel te kunnen vellen heb ik de Dikke van Dale er eerst maar eens bijgepakt. Daar staat bij klokkenluider het volgende omschreven:

klok·ken·lui·der; … iemand die op zijn werk heersende misstanden in de openbaarheid brengt

Onder misstanden wordt verstaan:

mis·stand; … iets verkeerds; wantoestand

Om te kunnen vaststellen of we het hier hebben over klokkenluiders moet er dus sprake zijn van wantoestanden op het departement van buitenlandse zaken, alsmede ook van wantoestanden in de buitenlandse betrekkingen. Afgaand op de uitspraken van onze collega’s in het bewuste NRC-artikel, dan valt mij op dat zei niet spreken over wantoestanden, maar dat zij vooral moeite hebben met de wijze waarop de minister leiding geeft aan zijn departement. Ik lees echter ook dat ‘buitenstaander’ Rosenthal de macht van het ancien regime  probeert te breken, door bijvoorbeeld jongeren de kans te geven op belangrijke posities of door zich soms rechtstreeks te verstaan met onze collega’s aan de voet van de hiërarchische piramide. Ook zijn wens om kort en bondig geïnformeerd te worden door onze collega’s, het liefst op maximaal 2 A4tjes, kwalificeert de situatie in mijn ogen niet tot een misstand die in de openbaarheid gebracht moet worden.

Over het buitenlandse beleid zeggen ons collega’s in het artikel dat dit, in tegenstelling tot het multilaterale beleid van de afgelopen decennia, er nu vooral op gericht is om de BV Nederland te versterken. Gevolg hiervan zou zijn dat Nederland zijn voorloper positie in de internationale politiek kwijt raakt en genoegen moet nemen met een minder ambitieus internationaal profiel. Hierdoor zouden top functies, zoals die van Jaap de Hoop Scheffer, straks aan onze neus voorbijgaan. Ik maak hier vooral uit op dat de andere wind die in Den Haag is gaan ook invloed heeft op onze buitenlandse politiek. Van een misstand, die via de pers naar buiten gebracht moet worden, lijkt ook hier geen sprake te zijn.

Wat ik wel een misstand vind zijn collega ambtenaren die hun posities en hun toko met hand en tand verdedigen tegen verandering. Ik maak uit het NRC-artikel op dat een aantal van mijn collega’s moeite heeft met de onorthodoxe werkzwijze van de minister en dat ze avers zijn van de invloeden van andere ministeries, zoals dat van Verhagen’s ministerie van Economische Zaken. Blijkbaar zijn ze doodsbang voor de Raad van Wijzen, onder toezicht van Arthur Docters van Leeuwen, die de diplomatie moet gaan hervormen en hun positie kan ondergraven.

Natuurlijk kun je het niet eens zijn met het werk dat je moet uitvoeren, of de wijze waarop een bestuurder omgaat met jouw adviezen, maar ik ben van mening dat er dan andere wegen zijn die je dient te bewandelen dan naar de pers te lekken. Waarom zijn deze collega’s niet naar een leidinggevende of naar een vertrouwenspersoon binnen het ministerie gegaan? Als ze daar niet naar behoren geholpen waren, konden ze altijd nog naar Commissie Integriteit Overheid (CIO) stappen.  Nu hebben ze één van onze belangrijkste huisregels met voeten getreden en dat is dat …”we ons zullen gedragen zoals een goed ambtenaar betaamt, dat we zorgvuldig, onkreukbaar en betrouwbaar zullen zijn en dat we niets zullen doen dat het aanzien van het ambt zal schaden”. In mijn ogen zijn deze 10 collega’s, dus hele foute ambtenaren, die ons ambt juist meer schade berokkenen, dan minister Rosenthal ooit zal doen.

  1. 5 Responses to “Lekkende ambtenaren zijn foute ambtenaren”

  2. By Melle vd Heide on nov 22, 2011

    Ik ben in eerste instantie voor klokkenluiders en het openbaren van misstanden, maar gaandeweg je column en het lezen van het artikel in NRC (je column diept het iets verder uit, wat goed is voor de beeldvorming), bekroop me steeds meer het gevoel van mensen die de Minister in kwaad daglicht willen zetten vanwege het doorbreken van hun manier van werken. Een Minister die met twee A4’tjes geinformeerd wil worden (waarom alle onderbouwingen toevoegen in het stuk zelf, waar hebben we bjilagen voor uitgevonden?) en die ook eens praat met de mensen onderaan de pyramide, lijkt me juist helemaal van deze tijd.

    En wat ik moet denken van de USA, die ons liefst meesleurt in hun oorlogen tegen regimes die ze zelf hebben opgezet? Laten we die maar een beetje buiten de deur houden. Over 10 jaar hebben die een stuk minder te vertellen.

  3. By Vieve ter Laak - Heldere Zaken on nov 22, 2011

    Beste Iambtenaar,

    Je vroeg me om een reactie op dit stuk, hmmm, dat is nog niet zo gemakkelijk.

    Ik ben het met je eens dat deze ambtenaren de publieke zaak geen goed doen. Zoals het wordt weergegeven lijkt meer op ‘de baas een hak zetten’ dan op een constructieve bijdrage.

    Maar:
    Stel, je bent ambtenaar onder minister Rosenthal en je ziet dat hij dingen oppakt op een manier die – naar jouw oprechte mening – de positie van ons land geen goed doet. Je maakt je zorgen. En jij niet alleen. Door de wol geverfde collega’s uiten ook hun bezorgdheid.

    Bespreken van jullie zorgen gaat niet.
    Niet intern, want de leidinggevenden zijn ‘onkreukbaar en loyaal’ (of: bang?). Niet extern, want dat is – terecht! – not done. En een belangrijke overweging: Je wordt weggezet als inflexibele, incapabele ambtenaar die alleen voor eigenbelang strijdt. Daar gaat je carrière.

    Natuurlijk hebben de lekkende ambtenaren dit allemaal bedacht. En toch zijn zij naar de pers gegaan en hebben zich uitgesproken. Je kunt het tekortschieten noemen. Of dapper.

    Maar daarmee is er nog niets gedaan met de opmerkingen. Er zijn alleen stellingen betrokken. En dat brengt ons geen stap niet verder. Wat te doen?

    Ik raad minister Rosenthal aan meer en beter te luisteren naar zijn ambtenaren. Dat zijn geen domme mensen die domme dingen zeggen. Zij spreken uit ervaring en betrokkenheid, doe er iets mee!

    Ik raad de ambtenaren aan diplomatieker te handelen. Dat moeten zij toch zeker kunnen.

    En tenslotte wil ik alle recensenten op het hart drukken om minder vanuit de heup te schieten op ambtenaren. Hun status brengt vaak ingewikkelde verhoudingen en dito problemen met zich mee. Leef je in voordat je schiet – zeker als collega.

  4. By I ambtenaar on nov 22, 2011

    Beste Vieve,

    Dank voor je uitgebreide reactie.

    Ik heb voordat ik mijn blog schreef nagedacht wat mijn insteek zou zijn en of ik een evenwichtig blog zou schrijven, waarin ik geen stelling zou nemen. Uiteindelijk heb ik niet daarvoor gekozen omdat ik me eenvoudigweg niet kan vinden in de reactie van deze 10 collega’s op een probleem dat ze ervaren in hun werkomgeving. Ingaan op hun motieven voelt te veel als het belonen van dit foute gedrag. Je hebt gelijk dat daarmee hun probleem niet opgelost wordt, maar ik hoop dat ze zich nu beseffen dat hun gedrag onacceptabel is en waarschijnlijk averechts werkt. Daarnaast hoop ik dat ze daardoor alsnog de geëigende wegen gaan behandelen om hun problemen aan te kaarten.

  5. By Vieve ter Laak - Heldere Zaken on nov 22, 2011

    Beste Iambtenaar,

    Ik ben met je eens, kinderachtig gedrag moet benoemd worden en niet beloond.
    Het is jammer dat wij het vervolg op deze acties waarschijnlijk niet zullen horen.

    Ik blijf je volgen.

  1. 1 Trackback(s)

  2. dec 31, 2013: I ambtenaar » Blog Archive » De foutste ambtenaren van 2011

Post a Comment