Ook statements als “Burgerparticipatie staat hoog in het vaandel geschreven, maar bijdragen aan herstel van vertrouwen doet dit vooralsnog niet.” zijn zo duidelijk dat menigeen zich af zal vragen waar hij/ zij in hemelsnaam mee bezig is elke dag. Wat volgens Vander Lans nodig is is een “herontwerp vanuit de institutionele wereld op basis van de zuurstof van de leefwereld.” De enige vraag die het nog echt oproept is hoe je een brede beweging op gang krijgt om dit alles ook te realiseren. Te vaak is een doel een middel geworden en staat het organisatiebelang voorop. Maar oké, alles begint met een goed verhaal. En dit is een verdomd goed verhaal!

Dan pak je je -door jouw gemeente aangeschafte- gratis iPad, google je op ‘kosten iPhone 4S’ en klik je op het eerste de beste linkje dat Google je graag wil laten aanklikken. Vervolgens tik je die zorgvuldig afgewogen informatie in de rekenmachine op je -van belastingcenten betaalde- iPad en vermenigvuldigt dat met het aantal niet solidaire ambtenaren. Daarna tik je driftig nog meer cijfers in het apparaat en verbijster je je over het astronomische bedrag dat op het scherm verschijnt. Temeer omdat dit in geen verhouding staat tot je eigen schamele onkostenvergoeding, die overblijft na de verplichte afdracht aan de SP-partijkas.

Witheet van woede schrijf je vervolgens een brief op hoge poten aan het college waarin je als bron verwijst naar een Telegraaf artikel, maar waarbij je vergeet dat dit misschien wel vreemd is omdat dit bericht pas een dag later geplaatst wordt omdat de krant van wakker Nederland het bericht natuurlijk eerst nog moest copy-pasten uit het lokale suffertje, die jij wel de scoop had gegeven van het één-tweetje met je wethouder. Goede timing is zoooo 2011.

Wat je niet deed was in je geheugen graven naar die dag eind 2010 waarop je als raadslid instemde met het overstappen op het papierloos vergaderen. Dat natuurlijk heel logisch was omdat je eerder al instemde met ‘Het Nieuwe Werken’ in een moderne en flexibele omgeving in het gerenoveerde Stadskantoor. Weet je nog dat je toen uitgelegd kreeg dat ‘Het Nieuwe Werken’ onder meer inhoud dat iedereen via draadloos internet en een webgebaseerd document managementsysteem altijd en overal, en vanaf ieder apparaat, bij alle bestanden zou kunnen komen? En weet je ook nog dat dit Nieuwe Werken alleen succesvol kan zijn als wordt voldaan aan een hoge beschikbaarheid en beveiligingsgraad?

Wat je ook niet deed was het collegeprogramma er bij pakken en de drie speerpunten waarvoor je eigen wethouder verantwoordelijk is, nog eens goed tot je door laten dringen. Je had dan kunnen bedenken dat het verhogen van burgerparticipatie van nieuwe doelgroepen ook nieuwe werk- en communicatievormen van je ambtenaren vraagt. Waarom niet participeren via twitter, facebook of een iPhone app?  Dan zou het toch wel handig zijn als die ambtenaren direct zouden reageren, waar ze ook mogen zijn?

Wat je ook naliet was om even inlichtingen in te winnen via de griffie over hoe zo’n aankoop nu precies tot stand komt binnen jouw gemeente. Dan hadden ze je verteld dat er ambtenaren zijn die verstand hebben van communicatiemiddelen en dat er bij het Bureau Inkoop MSV (Maassluis, Schiedam, Vlaardingen) ook voldoende kennis is op het gebied van inkoop en aanbestedingen.

Jouw ambtenaren hebben voor de aankoop van die 200 iPhone’s met abo’s zeker overleg met elkaar gehad en op basis daarvan hebben zij een toestel geselecteerd dat zelfs door die 55+ collega nog bediend kan worden, zonder dat die daarvoor een dure cursus hoeft te volgen. De 4S behoort vandaag zeker tot de top in zijn markt, maar zal over een jaar alweer ingehaald zijn door betere exemplaren en daarom kies je nu dus niet voor een model van een jaar terug. En voor wat betreft de prijs kan ik je zeggen dat de aanschafprijs per toestel in een bulkaankoop als deze, inclusief een stevig abonnement, waarschijnlijk een fractie kost van het bedrag dat jij gegoogeld hebt, als er überhaupt al voor betaald is. Ik denk zelfs dat de totale communicatiekosten nu niet veel zullen afwijken van de totale communicatiekosten van toen jullie nog met die gebruiksonvriendelijke HP iPaq’s of die Nokiaatjes belden.

Om mijn beroepsgroep in het vervolg niet meer in het verdomhoekje te drukken raad ik je daarom aan om in de toekomst, bij een oprisping als deze, niet gelijk in de pen te klimmen, maar je energie hierop bot te vieren. Het schijnt dat dit uitstekende werkt op je -door Jan-met-de-pet gefinancierde- iPad.

Maar deze keer voelt het net even anders. Als Europa moeite heeft om de zaken op orde te krijgen en als voor Nederland hetzelfde geldt, zijn oude verhoudingen tussen werkgevers en werknemers niet vanzelfsprekend. Het kabinet zou maatregelen (hervormingen op woon- en arbeidsmarkt) kunnen nemen waardoor er meer balans is en er geen snoeiwerk voor alleen 2013 hoeft te worden gedaan. Maar dat zie ik nog niet zo 1,2,3 gebeuren. Als dat een gegeven is wil ik daar best iets van vinden. Ik zal mij dan ook laten horen op tal van plekken. Maar als in de huidige tijd iedereen gaat voor compensatie binnen de verhouding werkgever- werknemer van dat wat elders wordt besloten, dan is het hek van de dam. Dan komen we er niet uit.

Ja, ook ik heb nu al pijn van maatregelen die al genomen zijn en zal het ongetwijfeld voelen als het kabinet Rutte eind maart uit het Catshuis komt met een nieuw pakket dat zeer doet. Maar nu meer eisen voor een nieuwe CAO voelt niet goed. Als iedereen dat doet komen we er met ons allen echt niet uit. Dat is de reden dat ik een oproep voor acties naast mij neer leg. Ik voel veel meer voor een nationaal akkoord tussen overheid, werkgevers en werknemers waar een gezamenlijke agenda wordt ontwikkeld om samen door de crisis te komen. Ik staak niet.

Het beeld van het bezuinigingspalet wordt steeds duidelijker: jammer genoeg loopt de “wat levert het op?”-discussie vaak vooruit op de “waar zijn wij eigenlijk van?”-gesprekken. Er wordt vooral gezocht naar een paar honderd FTE’s die veelal via natuurlijk verloop kunnen worden wegbezuinigd. Bijkomend voordeel is dat meer wordt gezocht dan nodig is zodat er ruimte blijft om nieuw bloed in de organisatie in te laten stromen. Ondertussen probeert een enkeling de fundamentele discussie te voeren maar vraagt het om het nodige ellebogenwerk om die discussie ook daadwerkelijk op gang te krijgen.

In het voorbereidend werk is er door velen nagedacht over de vraag “wat” die overheid nog wel en wat niet meer zou moeten doen. De discussie krijgt een plek al hijgt het “hoe” (samenvoegen, bezuinigen) voortdurend in de nek van één ieder. Dat vraagt naast een inhoudelijke bijdrage vooral ook veel van het strategisch vernuft: wat heb ik in mijn binnenzak om een bijdrage aan het hoe te leveren? wie zijn mijn maatjes om de “wat”- discussie te kunnen voeren? hoe heb ik die in het voortraject in de juiste modus gekregen?

Er zijn remmers die vooral niet willen bewegen om zo weinig mogelijk schade voor het eigen organisatieonderdeel op te lopen. Gelukkig werkt die houding met een hele grote opgave niet. Zij die het niet weten maar open staan, zijn in het voortraject wel in beweging te krijgen om te zoeken naar goede en slimme oplossingen. Samen zoeken naar een gezamenlijke strategie helpt dan waardoor je hen weer vindt als het er werkelijk toe doet. De koplopers zijn vooral met de “wat”-vraag bezig. Zij zien zichzelf en hun onderdeel als middel en nooit als doel. Zij zijn vaak ook bereid grote offers ter discussie te stellen, ook als het om henzelf gaat. Een remmer vindt dat prima zodat hij niet hoeft te bewegen. Het grote voordeel is dat het gemeentebestuur nagenoeg een taboe op de kaasschaaf heeft uitgesproken. Dat zorgt ervoor dat de “wat”- discussie een plaats krijgt. Taakstellende bezuingingen per onderdeel zijn uit den boze. De koploper mag dus agenderen en de remmer komt niet weg met een houding van stilzitten.

De inhoud voorop stellen, af en toe een rat zijn, verbinden, bluffen, op tijd zwijgen, je hebt het allemaal nodig in dit proces dat in heel korte tijd als in een snelkooksessie haar beslag krijgt. Achter de schermen gebeurt er heel veel. Iedereen probeert invloed uit te oefenen op allerlei niveaus. Het spel wordt echt niet alleen binnen de lijntjes gespeeld. Zelf zit ik “onder de radar” en heb formeel geen positie. Toch heb ik de afgelopen periode veel gesprekken gevoerd met mensen die wel onderdeel uitmaken van dit spel om ze te vertellen wat ik belangrijk vind en wat de effecten zijn van de keuzes die ze maken. Gelukkig gaan zij die gesprekken aan. Of dat leidt tot invloed weet ik niet. Wat de eindresultaten zullen zijn is ook nog niet bekend. Het is zo’n tussenfase waarbij de bodem is gelegd maar niemand precies weet welke huis er straks nog overeind staat. En dat beïnvloeden gaat vast ook nu nog door, nu iedereen denkt dat het spel gespeeld is.

Al weer voor de 25e keer laten we de wereld zien dat we wel kunnen zweten, zolang we er zelf belang bij hebben er een goed doel in beeld is. Het thema van de NK Veldloop gemeenten, zoals de wedstrijd officieel heet, is ‘Terug naar start’. Precies een kwart eeuw geleden bedachten een paar fanatieke Heemskerkse collega’s dat we éénmaal per jaar wel ons beste beentje voor konden zetten.

Nu maar hopen dat de weergoden ons beter gezind zijn dan twee jaar terug, toen het NK gewonnen werd door de storm. De vooruitzichten zijn helaas niet best; 100% kans op neerslag, een straffe wind en best koud. Doe morgenvroeg dus allemaal maar dat regenpakje onder de snelbinders.

De eerste die morgen een fotootje opstuurt van een zwetende ambtenaar in zo”n prachtig I ambtenaar t-shirt, krijgt hier een eervolle vermelding + plaatsing van de foto.

Update: en de winnaar is Den Haag. En een eervolle vermelding gaat uit naar Pauline Beelen, die 33e werd in haar categorie DANKZIJ dat coole collectors item.

Nee, deze blog gaat over al die mensen die als vanzelfsprekend aannamen dat onze geüniformeerde Amsterdamse collega’s niets beters te doen hebben dan een 3 jarig kind een boete te geven. Mensen die over elkaar heen buitelden om onder nieuwsberichten of in sociale media de meest grove verwensingen over ons uit te storten. Al eerder werd ik hier geconfronteerd met mensen, die hun frustratie niet gehinderd door enige nuance met de wereld willen delen. Het is te gemakkelijk om deze mensen weg te zetten als gefrustreerde idioten. Blijkbaar heeft een bepaald deel van de Nederlanders een ontzettend slecht beeld van de politie. Of dat komt door slechte eigen ervaringen, stoerdoenerij of het ophitsen door media en/of anderen weet ik niet, maar het lijkt me wel een signaal om serieus te nemen. Vraag is alleen hoe daar mee om te gaan. Onze geüniformeerde collega’s lijken het nooit goed te kunnen doen. Treden ze streng op, dan is het hommeles, treden ze soft op, dan is Leiden in last. Misschien is de conclusie dan ook wel dat ze gewoon hun werk moeten blijven doen zoals ze dat nu al doen, maar meer energie moeten stoppen in het ‘verkopen’ van hun werk aan het grote publiek.

De wijze waarop mijn Amsterdamse collega’s deze kwestie hebben aangepakt verdient mijns inziens in ieder geval een groot compliment. Ze hebben niet gelijk het verhaal naar het land der fabelen verwezen, maar eerst aangegeven graag met de moeder te willen babbelen. Ondanks dat een agent zelf zijn afweging mag maken in een situatie als deze meldden ze vrijwel direct al dat ze de boete zouden willen verscheuren en wilden ze de moeder een bos bloemen aanbieden. Toen bleek dat de moeder het hele verhaal had verzonnen om geld van haar familie af te kunnen troggelen, wentelden ze zich niet in zelfgenoegzaamheid, maar volstond een korte zakelijke mededeling. Chapeaux!

Tijdens de finale ontdeed hij zich eerst van Harro Leegstra (gemeente Capelle aan den IJssel) en Stijn van Rooij (gemeente Tilburg). In een spannende head to head versloeg hij mijn Haarlemmermeerse collega Roxanna Schrama. Ondanks dat de jury Roxanna kwalificeerde als groeidiamant en een  bevlogen ambtenaar, redde ze het niet tegen Christophe.

Christophe kreeg zijn eerste prijs, de mandarijn, uitgereikt  uit handen van Medy van der Laan, de allereerste JAvhJ. Christophe mocht ook de publieksprijs in zijn achterzak steken.

En dan wordt het ineens menens. Bij het bezuinigingspakket van € 56.000.000,- dat in je gemeente wordt gepresenteerd kiest het bestuur ervoor om de helft “uit de eigen organisatie” te halen. Op zichzelf niet zo’n gek idee: een terugtrekkende overheid betekent minder taken en minder taken betekent minder mensen nodig om die taken uit te voeren. Maar hoe zorg je ervoor dat de organisatie de mensen in de gemeente wel zo goed mogelijk kan bedienen?

De randvoorwaarden zijn prettig. De belangrijkste: “we hanteren geen kaasschaaf.” Bovendien wordt gekeken of bovenop de geplande vermindering van 200 FTE niet extra kan worden bezuinigd zodat ook nieuwe mensen de kans krijgen de organisatie in te stromen. Elke sector krijgt de opdracht om te formuleren wat de kern is van de werkzaamheden ofwel waartoe zij op aarde zijn. Aansluitend wordt een tweedaagse met managers georganiseerd die het werk/ de organisatie zo slim mogelijk moeten gaan inrichten.

Gelukkig worden medewerkers van de sector betrokken bij deze excercitie. Vandaag doken 5 collega’s een hok in om dat medewerkersproces vorm te geven. En wat was ik trots op deze koplopers. Met lef en volop “out of the box” durfden collega’s thema’s aan te dragen en verdergaande voorstellen op tafel te leggen. Er werden scenario’s aangeleverd waarbij de eigen structuur niet werd ontzien. Je organisatieeenheid is geen doel op zich maar een middel om die dingen te doen die goed zijn voor de mensen in de gemeente. En misschien zijn er wel betere en efficiëntere manieren om die vraag te bedienen.

In dit soort processen heb je er ook helemaal niets aan om op de rem te trappen. Met alleen op de rem trappen kom je geen millimeter verder. En ongetwijfeld zullen we in dit proces de “op de remtrappers” gaan zien. Ik ben ervan overtuigd dat de “op de remtrappers” hier bakzeil gaan halen. Nee zeggen zonder een handreiking te doen hoe het dan wel moet of nee zeggen en daarbij anderen de kastanjes uit het vuur laten halen, dat wordt door modern management niet meer geaccepteerd. Oude reflexen zijn tandeloos geworden. Als je het hoofd vrij durft te maken, dogma’s los te durft te laten en nieuwe wegen durft te bewandelen, dan kun je met de vingers aan de knoppen van het proces invloed uitoefenen. Ik ben dat aan het doen en dat voelt goed.

Het verloop van dit proces leest u hier de komende weken. Daarbij dan ook meer over de “remtrapper”, de “koploper”, de “manager”, de “bestuurder” en vele anderen. Welke rol spelen zij? Wat willen zij en waarom willen ze dat? Hoe kun je het beste met ze omgaan?

Het lijkt al bijna normaal te zijn tijdens de wekelijkse stapavonden. Google eens op ‘Geweld tegen hulpverleners’ en je schrikt van het aantal hits dat gevonden wordt. Ik heb er de afgelopen jaren in blogjes al meerdere keren mijn afschuw over uitgesproken en dat blijf ik doen, want ik kan en wil er niet aan wennen!

Ook Den Haag liet zich niet onbetuigd de afgelopen jaren. Opeenvolgende ministers van Binnenlandse Zaken lieten actieprogramma’s en handreikingen opstellen, voerden strafverdubbellaars en verdriedubbelaars in, voorzagen ambulances van camera’s en maakten het makkelijker om schade op daders te achterhalen.
Ambulancezorg Nederland en een Veiligheidsregio publiceerden onlangs zelfs een game ter preventie van agressie tegen ambulancepersoneel. SIRE tenslotte startte de actie ‘Handen af van onze hulpverleners’ en riep ons op de petitie te tekenen.

Uit cijfers van het Rijk lijkt een beeld te ontstaan dat al deze maatregelen geholpen hebben. Gemiddeld genomen daalde het aantal slachtoffers onder 15 publieke beroepsgroepen van 66% in 2007, naar 59% in 2011.  Sommigen vonden de SIRE campagne dan ook achterhaald. Maar is dat ook zo? Als ik de cijfers eens beter bekijk, zie ik een heel ander beeld ontstaan. Het geweld onder ambulancebroeders daalde dan wel met 10%, maar politie, brandweer, gevangeniswezen, ziekenhuizen en het UWV zagen het geweld helemaal niet afnemen. Bij de sociale diensten was er zelfs sprake van een stijging van 8% ten opzichte van 2007.  Daarnaast hoor en lees ik ook steeds vaker dat collega’s steeds minder melding maken van geweld, omdat “het toch niets uithaalt”.
Voordat we nu echter gaan muggenziften over gemiddelden of uitschieters naar boven of beneden, zou ik jullie willen vragen de cijfers eens echt tot je door te laten dringen. Vorig jaar heeft 59% van alle ambtenaren te maken gehad met een vorm van geweld. Dat zijn dus ongeveer 600.000 collega’s! Dat plaatst het verhaal van de dalende cijfers wel weer even in het juiste perspectief.

Terug naar mijn woede. Woede moet je omzetten naar iets positiefs heb ik ooit geleerd. Maar wat kan ik doen, tegen het geweld tegen zoveel van mijn collega’s? Ja, ik heb de petitie van SIRE getekend, maar dat was slecht één muisklik. Natuurlijk kan ik ook ingrijpen mocht ik ooit in een situatie terecht komen waarin collega’s worden belaagd. Ik droom daar wel eens over en in zo’n droom ben ik de grote held. In werkelijkheid sta ik aan de grond genageld en ben ik waarschijnlijk te bang om in te grijpen. Die dappere omstander die dat zaterdagavond wel deed in Bolsward, werd daarvoor beloond met een groot pak slaag. Hij of zij is een held in mijn ogen en verdient echt alle lof.
Laat ik dan mijn woede maar vertalen in blogjes als deze en daarmee mijn steentje bijdragen aan de het bewustwordingsproces dat geweld tegen ons niet normaal is, ook al vind je dat je uitgelokt wordt of onheus bejegend wordt. Als jullie je poten thuis houden, dan gaan wij ons best doen om die rotte appels uit het ambtenarenapparaat te sodemieteren. Deal?

Update 22:00 
Sommige reacties hieronder bevestigen naar mijn idee nog eens de noodzaak van datgene dat ik wil overbrengen. Daarom zal ik deze botte reacties ook niet verwijderen. Ik kan me best voorstellen dat er in emotie wordt gereageerd, zeker ook als medewerkers van de politie DIT soort dingen doen, maar geweld door burgers is nooit de oplossing.

Ik wilde “mijn wethouder” eens bijpraten over een aantal ontwikkelingen in het werk en we hadden afgesproken dat tijdens deze receptie even te doen. Natuurlijk kwam daar niets van terecht want iedereen klampte de wethouder aan en ook ik kwam zoveel bekenden tegen dat een gesprek van een kwartier een bijzonderheid was. Social media is dan echt fantastisch. Ik twitterde over de receptie en dat ik niet was toegekomen aan het gesprek met de wethouder. Zij reageerde direct met de mededeling dat we dat dan maar moesten inhalen.

Een dag later zaten we samen aan een drankje in een grand café in de stad. In ruim een uur kwamen de lokale politieke ontwikkelingen voorbij, de ambtelijke structuren en de stroperigheid, out of the box denken, “de juiste mensen op de juiste plek”, wenselijkheid versus werkelijkheid en nog veel meer. Ik vind dit altijd nuttig bestede tijd ook al heb ik vakantie en zal ik dit uur niet schrijven als werktijd.

Maar de vraag is of iedereen zit te wachten op dergelijke gesprekken. Ik ben een ambtenaar die zich beweeegt op het snijvlak van beleid en uitvoering. De dagelijkse werkelijkheid verhoudt zich niet altijd tot geschreven beleid. Vindt mijn baas het wel prettig dat ik praat met de wethouder en in die gesprekken de dagelijkse praktijk op tafel leg? En wat vindt mijn directeur daar dan weer van? Die wethouder is blij met de input die ik kan geven en zegt dat “we dit vaker moeten doen”.

Wat vind jij? Wat durf jij? Ga je als je de kans krijgt in gesprek met je bestuurder? Zeker als je off the record de kans krijgt om het over meer zaken te hebben dan alleen jouw eigen dossier? En als je dat wel doet, hoe leg je dat dan uit aan je direct leidinggevende? Is jouw leidinggevende een controlfreak die jouw gedrag naar het bestuur met argusogen bekijkt of laat jouw leidinggevende je de ruimte en maakt hij/ zij daar zelfs gebruik van?

Ik ben benieuwd of de lezer van dit weblog hier ervaring mee heeft en of ik tips kan geven of krijgen waardoor de lezer meer houvast kan krijgen hoe hier mee om te gaan. Mag ik met de bestuurder praten?